Als duikgids zag Tim Noack in Indonesië met eigen ogen manta’s in de plasic soep rond zwemmen. Zijn frustratie en emoties zette hij om in daden. Met zijn gave modemerk Mantahari zamelt hij geld in en ondersteunt zo de Marine Megafauna Foundation. Inmiddels adopteerde Tim al meer dan 350 manta’s! Jij kan Tim daarbij helpen, met de code RENE betaal je tijdelijk geen verzendkosten!
Tekst: René Lipmann Foto’s: Mantahari
Tim, je hebt een tijdlang als duikgids in Zuidoost-Azië gewerkt. Naast het mooie onderwaterleven en duiken met manta’s maakte je je ook zorgen over de oceaan en de toekomst. Waar kwamen deze zorgen uit voort?
Ik heb mijn divemasteropleiding in Komodo National Park, Indonesië in het voorjaar van 2017 afgerond en heb daarna als freelance duikgids in de regio gewerkt. Tijdens deze periode heb ik niet alleen de prachtige onderwaterwereld van Komodo goed leren kennen, maar heb ik ook bijna elke dag tijd doorgebracht met deze indrukwekkende dieren, de mantaroggen. Ik ben gefascineerd door deze diersoort sinds mijn eerste ontmoeting met hen bij Nusa Penida in 2014. Tijdens mijn verblijf in Komodo wilde ik meer over ze leren en heb ik veel onderzoek gedaan. Ik deed mijn eigen observaties en wilde ik met iedereen praten die maar iets over deze soort wist. In die tijd heb ik vrijwilligers van de Marine Megafauna Foundation (MMF) leren kennen die op duikboten hun gegevens verzamelden. Ik heb de MMF-medewerkers veel vragen gesteld en wilde van alles weten: wat doen ze precies, hoe doen ze het, wat bereiken ze ermee, wat zijn de plannen en het allerbelangrijkste: wat kost het eigenlijk om als NGO te proberen een verschil te maken op het gebied van oceaanbehoud?
Ik realiseerde me al snel dat het naar onze maatstaven vaak geen enorme bedragen zijn die een groot verschil kunnen maken in Indonesië. Helaas was er in het regenseizoen vaak veel plastic in het nationale park en het was verontrustend om die grote hoeveelheden plastic verspreid over de hele waterkolom te zien. Het was vooral hartverscheurend om te zien hoe mantaroggen probeerden te eten met hun mond wijd open terwijl ze door een ware soep van plastic zwommen. Ik voelde me extreem hulpeloos omdat het onmogelijk was om ook maar een relevant deel van deze hoeveelheid plastic op te ruimen, of om de situatie op een of andere manier draaglijker te maken. De manta’s hadden onvermijdelijk plastic binnengekregen en dit gebeurt dagelijks. Mijn emoties waren hulpeloos, verbijsterd en boos. Het is iets anders als je bijvoorbeeld op Netflix iets ziet over deze omstandigheden of dat je er in werkelijkheid mee te maken krijgt.
Dat was het moment waarop je realiseerde dat je actie wilde ondernemen?
Op dat moment onder water nam ik definitief het besluit om iets te doen. Ik wist toen nog niet wat, maar één ding was zeker: ik wilde iets veranderen. De emoties die werden losgemaakt, raakten me op de lange termijn, ik dacht veel na over mijn eigen rol in dit dilemma. Ik ging navraag doen bij vrienden die al lang in Indonesië woonden, maar ook bij lokale bewoners en bedrijven naar het afvalsysteem. Ook probeerde ik online zoveel mogelijk informatie te vinden. Hoe meer ik erover nadacht en informatie verzamelde, hoe meer ik me realiseerde dat mijn rol het meest effectief zou zijn om niet lokaal actief te zijn. Ik zou proberen geld in te zamelen in Duitsland voor lokale projecten, idealiter gerund door de lokale bevolking. Ik wilde bewustzijn creëren in Duitsland, of zelfs Europa, over de kwestie van de oceaanbescherming.
De euro weegt veel in Indonesië, ik zag vanaf het begin mijn kracht in het werken op de achtergrond en moest mijn studie toch afmaken. Het vage idee om een bedrijf op te richten, bewustzijn te creëren en fondsen te genereren voor onderwijs- en onderzoeksprojecten in Indonesië nam steeds concretere vormen aan. De belangrijkste motivatie was niet om een van die mensen te worden die ergens last van hebben en gewoon doorgaan zoals voorheen. Ik wilde iets veranderen! In het voorjaar van 2018 heb ik het bedrijf geregistreerd en toen ging het echt van start!
Je starte met de verkoop van baseball-caps. Hoe ging dat?
Vanuit mijn actieve dagen als ambitieuze beachvolleyballer wist ik dat petjes veel gedragen worden in mijn omgeving. Het denkproces was zo simpel toen ik brainstormde: “Wat kan ik verkopen om geld in te zamelen en tegelijkertijd aandacht voor het onderwerp te krijgen?”. Ik liet een vriend het merklogo ontwerpen, vroeg een andere vriend met een klein bedrijf of hij 50 petten voor me kon produceren en daar ging ik.
Ik had gehoopt de petjes binnen een paar maanden te kunnen verkopen zodat ik de eerste donatie naar Indonesië kon sturen… Het duurde nog geen twee weken voordat de petjes verkocht waren en ik meer kon bestellen! Het merk begon met het simpele idee om baseball-caps te laten maken van gerecyclede PET-flessen en ze te verkopen om zo bekendheid te geven aan het merk MANTAHARI.
De winst steek je niet in eigen zak?
Ik heb het bedrijf opgericht parallel aan mijn masterscriptie economie en tot op de dag van vandaag, 7 jaar later, ontvang ik geen salaris uit de verkoop van de producten. Voor mij was de motivatie vanaf het begin om geld te genereren voor MMF Indonesië, omdat ik het educatieve werk en het inhuren van een lokaal team als zeer duurzaam beschouw. Het merk kan groeien zonder arbeidskosten. Na mijn studie heb ik bijna 3 jaar als marketingmanager gewerkt en mijn vrije tijd en vakanties gebruikt om het merk verder op te bouwen. Ik heb hier nooit aan getwijfeld, ik zie het bedrijf als mijn kindje en mijn bijdrage aan de oceaan. Ik denk dat de motivatie en de emoties waarom ik het bedrijf 7 jaar geleden heb opgericht me elke dag motiveren. Toen het bedrijf een omvang had bereikt die niet meer haalbaar was naast een normale baan, ben ik een jaar lang teruggegaan naar een parttime baan en heb ik een startsubsidie aangevraagd. Die kreeg ik!
Tegelijkertijd studeerde ik master in Marine Science & Climate Change in Gibraltar en nu verdien ik mijn brood als key note speaker en beachvolleybalcommentator. Een ietwat ongebruikelijke mix, maar het stelt me in staat om tijd te blijven investeren in het modemerk MANTAHARI zonder er financieel afhankelijk van te zijn. Voor mij is het veel belangrijker om te zien wat er in Indonesië is ontwikkeld dankzij de donaties. In 2019 konden we een jonge ambitieuze Indonesische vrouw, Janis, een stage bieden, waarvan de kosten werden gedekt door de verkoop en de groeiende MANTAHARI-gemeenschap. Na het afronden van haar stage werd Janis aangenomen als de eerste Indonesische wetenschapsassistent en deed ze uitstekend werk. Haar salaris, verdere duikopleiding en uitrusting werden gefinancierd door onze gemeenschap.
Tijdens Covid dekte ons kleine modemerk de volledige kosten van MMF Indonesië, wat bizar is als je bedenkt hoe klein het allemaal begon. Janis kreeg kort na Covid een beurs voor een master in mariene biologie in Florida en ze is nu terug in Indonesië met haar master op zak en heeft het management van MMF Indonesië overgenomen! Ze bouwt momenteel aan een jong, ambitieus en getalenteerd Indonesisch team dat ik afgelopen herfst tot mijn genoegen heb mogen ontmoeten.
Ik ben absoluut onder de indruk van de passie en de kwaliteit van het team ter plaatse en ik ben er trots op dat MANTAHARI verantwoordelijk was en is voor de oprichting ervan in het afgelopen jaar. Het lokale team initieert niet alleen onderzoeksprojecten om overheden te informeren, ze organiseren ook regelmatig trainingen voor lokale en internationale toeristische bedrijven en doen educatief werk met kinderen en jongeren. Door Indonesiërs voor Indonesiërs, volgens mij heel duurzaam voor de toekomst.
Maar dat is niet alles, Mantahari Oceancare adopteerde al meer dan 300 manta’s. Vertel!
Onze donaties gaan niet zomaar als een koude overdracht naar de andere kant van de wereld. Wij adopteren mantaroggen! Sinds alle euro’s, die in 2018 aan MMF Indonesië zijn gedoneerd, gaan we nu symbolische sponsorschappen aan met echte mantaroggen. Voor het equivalent van USD 200 krijgen we de naamrechten van een rog en geven we ze een naam met behulp van Instagram polls van onze community. We hebben ook privéadopties georganiseerd, maar het grootste deel van de ongeveer 350 adopties, wat neerkomt op een donatie van USD 70.000, komt uit de verkoop van MANTAHARI-producten aan onze klanten.
Ik had nooit gedacht dat we zo’n hoog aantal zouden bereiken en ben er enorm trots op. Het voelt alsof er nog een lange weg te gaan is, want het bedrijf mag groeien en hoe groter het wordt, hoe meer manta’s we kunnen adopteren. Aangezien er in Komodo en Nusa Penida meer dan 1.000 individuen zijn geregistreerd, zullen we de komende jaren in ieder geval niet zonder mantaroggen komen te zitten om te adopteren, dat is zeker.
Hoe kun je de ene manta van de andere onderscheiden? Worden ze gemerkt?
Het is heel leuk dat we de geadopteerde mantaroggen echt uit elkaar kunnen houden. Mantaroggen hebben een zogenaamde buikafdruk. Net als een menselijke vingerafdruk hebben mantaroggen een patroon op hun onderkant waarmee ze in een optische database kunnen worden herkend. Als onderzoekers of duikers een foto of video van de onderkant van een manta hebben, kunnen ze die in een database op mantamatcher.org invoeren.
Op deze manier worden de ontmoetingen van de mantaroggen geregistreerd en kan worden bepaald waar ze zijn geweest en wanneer, of ze zwanger zijn, verwondingen hebben, verstrikt zijn geraakt in vislijnen en nog veel meer. Visuele herkenning is dus niet invasief en veroorzaakt geen verdere problemen voor de dieren. We ontvangen vervolgens een e-mailupdate wanneer er weer mantaroggen van onze adoptiedieren worden gespot, wat elke keer weer een geweldig gevoel geeft.
Kunnen NGO’s in ontwikkelingslanden zelf niet meer doen?
Er zijn veel NGO’s in verschillende landen die elke dag hun best doen om positieve dingen te doen voor het milieu, de oceaan, de dieren of de mensen. Vaak zijn er oplossingen voor lokale problemen, maar het is heel moeilijk om iemand te vinden die regelmatig geld betaalt voor dingen die geen direct economisch rendement hebben. Ik beschouw dit als een absoluut kernprobleem in het algemeen, hoewel het heel begrijpelijk is vanuit een zakelijk perspectief. Geld verzamelen, genereren of verdienen om te investeren in milieubescherming is in landen als Indonesië veel moeilijker dan in Duitsland. Relatief weinig donaties in Europa betalen bovengemiddelde salarissen in Indonesië.
In sommige gevallen zijn een paar honderd euro genoeg om een kleine NGO te laten werken, materiaal te leveren en de lopende kosten te dekken, of misschien zelfs om haar activiteiten uit te breiden. Het is bijzonder moeilijk om fondsen te werven voor minder verkoopbare onderwerpen, zoals de lopende kosten van NGO’s of salarissen. Het sponsoren van een boot voor een team, deze een naam geven en er coole foto’s van kunnen gebruiken is een makkelijkere onderneming dan het betalen van vaste rekeningen die minder media-aandacht opleveren. Dit is waarom het belangrijk is om te helpen het dagelijks leven van MMF Indonesië te helpen financieren.
Hoe is dit allemaal mogelijk? Toch niet alleen door de verkoop van basebal caps?
Het begon allemaal met de petten, en het assortiment is ondertussen natuurlijk flink gegroeid. Wintermutsen gemaakt van gerecyclede PET-flessen was de eerste logische toevoeging, vele modellen en vormen petten zijn gevolgd. Ook zijn er onder andere een rugzak en limited editions van kleding gemaakt van biologisch katoen aan toegevoegd.
Mijn persoonlijke favoriet is een praktische schoudertas gemaakt van gerecyclede PET-flessen, dit is verreweg mijn meest gebruikte product. Veel mensen gaan niet meer de deur uit zonder een Fanny Pack: stijlvol, praktisch en duurzaam. We proberen regelmatig nieuwe producten op de markt te brengen om alternatieven te bieden voor conventionele commerciële producten. Het is mooi dat we dan tegelijkertijd wat bewustzijn creëren en geld inzamelen voor oceaanbescherming.
Shop en help de manta’s!
Ik ben nieuwsgierig naar de Mantahari collectie, waar kan ik deze bekijken en kopen Tim? Ik zou het geweldig vinden als een paar oceaanliefhebbers via RENÉ-Magazine mijn kleine merk leren kennen in een compleet nieuwe land voor MANTAHARI. Als welkomstaanbieding heb ik gratis verzending met de code RENE voor bestellingen in de Benelux (vanaf een bestelwaarde van 30 euro). Ik kijk ernaar uit om een paar impactmakers te verwelkomen in onze community!
