Een kustlijn van 650 kilometer, de meeste zonuren per jaar en de meeste sterrenrestaurants per inwoner. Prachtige steden als Zierikzee, Middelburg en Vlissingen, maar ook een prachtige onderwaternatuur: Zeeland is ongelooflijk mooi. René duikt er graag en geeft je 10 redenen om in Zeeland kopje onder te gaan.
Tekst: René Lipmann Foto’s: Janny Bosman
Wat ligt daar nou? Het lijkt wel puin van een gebouw of muur, er schuilt een flinke zeekreeft onder. Hoe komt dat hier op de bodem van het Lodijksche Gat midden in de Oosterschelde terecht? Een restant van het dorp Lodijke? Dat moet haast wel schiet door mijn hoofd. We duiken immers bij het Verdronken Land van Zuid-Beveland. Een gedeelte van Zuid-Beveland dat door de Sint-Felixvloed van 1530 werd overstroomd en nu deel uitmaakt van de Oosterschelde. Oei! Ik kan nog net voorkomen dat ik mijn hoofd stoot. Mijn buddy kijkt me met grote ogen aan. We hebben samen al veel beleefd en mooie diersoorten gescoord in Zeeland. Dit slaat echt alles, voor onze neus staat duidelijk een muur.
Een, twee, misschien wel meer dan vier meter hoog! Ik controleer mijn diepte, 17 meter. Nee, we hebben geen last van stikstofnarcose. Dit is echt raadselachtig. We zwemmen langs de rechte muur en ik schat dat dit deel zeker 16 meter lang is. Nu ontdek ik op de bodem ook duidelijk klinkers van een voetpad. Wat een duik! Dit is pure Zeeuwse historie. Terug aan boord van ons duikschip raken we niet uitgepraat. Een duik in de literatuur verklaart wat we mogelijk gezien hebben, dit kan een muur of omwalling zijn van het verdronken kasteel van Lodijke. Een bron uit 1365 noemt dit kasteel al! Dat is even geleden.
Altijd weer Zeeland
Dit ga ik niet trekken. Na jaren bij de boer kamperen in Zeeland besloten we het een keer anders te doen. Drie weken aan de kust van de Côte d’Azur. Wat een ramp in het hoogseizoen. Hutjemutje op het strand met een laag zonnebrandcrème op het water. Te heet en het duiken is niet te doen. Met z’n vieren zijn we er snel uit. Hup, we breken vlot de tent af en ik rij de hele nacht door. Nog de volgende ochtend staat de tent op een fris groen grasveld in Wemeldinge. Zeeland, we zijn weer ‘thuis’!
Wat maakt Zeeland voor mij zo aantrekkelijk? Er zijn meer dan honderd duiklocaties! Zeeland wordt niet voor niets de duikprovincie van Nederland genoemd, vanwege de diversiteit aan onderwaterleven en het grote aantal duikplaatsen. De meeste van deze duikplekken bevinden zich in de Oosterschelde en het Grevelingenmeer, maar ook het Veerse Meer en de Westerschelde bieden mogelijkheden. De bereikbaarheid, je kunt praktisch overal vanaf de kant duiken. Is het druk? Boek dan een bootduik. Ideaal, want dan hoef je de dijk niet over te klimmen.
Onder water is ieder jaargetijde wel iets moois te zien – de Oosterschelde herbergt meer dan 250 diersoorten – en voor elk type duiker is er een geschikte duiklocatie. De kinderen vermaken zich altijd uitstekend aan het strand en in het heerlijke zeewater. Vergeet niet de prachtige steden en dorpen. Middelburg, de hoofdstad, is een historische stad met veel bezienswaardigheden. Andere aanraders zijn Veere, Zierikzee, Vlissingen en Goes. Voor wie van badplaatsen houdt, zijn Domburg en Cadzand-Bad ook zeker de moeite waard.
Stroming en getij
De Oosterschelde is onderhevig aan getijden. Het is geen hogere wiskunde, maar houd wel rekening met stroming die sterk kan variëren. In getijdenwater duik je in een duikvenster, op de kentering. Dit is een periode van wisselend getij, waarin het water nagenoeg stilstaat. Wat is het juiste moment om te water te gaan? Waar duik je met hoog- of laagwater? Gebruik een getijdenplanner of getijdenboekje om de kentering te bepalen voor de gewenste duikplaats. Deze boekjes kun je vaak gratis afhalen, bijvoorbeeld bij divestore De Grevelingen.
Ook kun je overwegen een Stromingsduiken Specialty te volgen bij een duikschool. Je leert onder andere hoe je getijdentabellen moet gebruiken, hoe je de beste tijd kunt bepalen om te duiken en hoe je je drijfvermogen, navigatie en communicatie kunt verbeteren. Waar je ook duikt: kies in ieder geval altijd een duikplaats die geschikt is voor je ervaringsniveau.
1 Bam! Zeehond!
Langzaam worden de contouren van het wrakje de Zeehond zichtbaar. Het is een van de drie wrakken bij Scharendijke, naast de Rat en Le Serpent. Ooit was ik bij het afzinken hiervan. Ruim 10 jaar later ben ik nieuwsgierig of ze een beetje begroeid zijn. Huh, waarom trekt mijn buddy aan mijn duikvin? Geïrriteerd draai ik me om. Krijg nou wat! Niks geen buddy die aan het klieren is, maar een hele schattige, nieuwsgierige en vooral speelse zeehond die in mijn vinnen bijt. Hoe dan? Gewoon op een vroege zondagochtend in het Grevelingenmeer. Zeeland… wat hou ik van je!
2 Hallo sepia!
De Big Five van Zeeland? Sowieso de bruinvis en zeehond, maar wat mij betreft ook de sepia! Wanneer ze de Oosterschelde intrekken laat ik alles uit mijn handen vallen. Ik ben behoorlijk verpest! Bij de duikstek Goese Sas was ik een keer omringd door tientallen sepiaʼs. Ze waren afgekomen op een stuk van de dijkvoet dat was weggespoeld. De beschermende bekleding van de dijk, gevlochten zinkstukken van rijshout en wilgenhout, was de perfecte plek voor het afzetten van hun eitjes. Onvergetelijk! Wanneer is het weer sepia time?
3 Stoere zeekreeft
Mamma Mia! Wat een enorme Oosterschelde zeekreeft! Het dier probeert zich verder terug te trekken in zijn schuilplaats. De scharen zijn zo groot, het past echt niet. De armen van ex-bodybuilder Arnold Schwarzenegger zijn er niets bij. Het dier is behoorlijk wit van de zeepokken waarmee hij begroeid is. Deze kreeft zit waarschijnlijk al een paar jaar in hetzelfde jasje. Normaal werpen kreeften met regelmaat hun schild af. Een Oosterschelde zeekreeft is een bron van hoogwaardige eiwitten en gezonde vetten, en is rijk aan vitaminen. Mooi niet dat er ooit zo’n stoer dier op mijn bord beland!
4 Hollands glorie
Twee vliegen in een klap? Een duik bij Burghsluis kun je prima combineren met een bezoek aan het beroemdste Deltawerk; de stormvloedkering van de Oosterschelde. De positieve invloed van de Noordzee is bij deze dynamische duikspot dan ook groter dan op andere duiklocaties. Je scoort hier soorten die je elders (nog) niet ziet. Los daarvan is het onderwaterlandschap van enorme zeeanjelieren, baksteenanemonen en velden met brokkelsterren al een unieke ervaring om flink van te genieten. Als toegift zie je hier vaak een bruinvis!
5 Iconische brug
De begroeiing op de tweede pijler is uitbundig, ik zie kleurrijke sponzen, wieren, anemonen en verschillende soorten vis. De Tubularia indivisa, een bloemachtig neteldiertje, is een van de meest voorkomende begroeiingen op de pijlers en trekt veel zeenaaktslakken aan. Ik zie een flinke school met jonge en volwassen zeebaarzen in een file achter elkaar aan zwemmen. De Zeelandbrug, waar ik nu duik, is een icoon en een beeldbepalend bouwwerk van de provincie. In de winter zit je hier goed om een snotolf te spotten. Soms al direct bij de trap waar je het water instapt! De duiktrap is ook een goede plek om slijmvissen te spotten, met name de gehoornde slijmvis. Ieder jaargetijde is het hier een feestje om te duiken! Ja, soms kun je hier over de hoofden lopen door de drukte. Mijn tip: plan een duik buiten de kentering. Dat is ondanks de stroming prima te doen!
6 Lolbroek
De steenslijmvis is met afstand de meest grappige vis in Zeeland. Kijk naar die vriendelijke kop, wat een lachebekje! Kun je verliefd worden op een vis? Wanneer ik er een tegenkom smelt ik in ieder geval direct. Ze zijn goed gecamoufleerd, meestal ontdek je ze wanneer ze in hun holletje wegschieten. Maar hun nieuwsgierigheid is groot en al snel kijken ze je tussen de oesters lachend aan. Een keer kroop er een zelfs op mijn hand! Totaal niet bang. Ja, dit is mijn lievelingsvis!
7 Dol op zeedahlia’s
Kijk, dat noem ik nog eens een geweldig foto-onderwerp: zeedahlia’s! Hier kan ik een hele duik mee zoet zijn. Laat je door de eerste indruk niet misleiden. Zeeanemonen zijn geen planten, maar behoren tot de dierlijke groep. Ze vangen en verdoven hun prooi met giftige pijltjes. De Nieuwe Kerkweg is een prima duikstek om naar deze bloemdieren op zoek te gaan. De kleurvariaties zijn groot, waardoor de foto’s vaak aantrekkelijk overkomen. Zeedahlia’s kunnen zich verplaatsen, maar doorgaans staan ze lange tijd, soms jaren, op een geschikt plekje.
8 Hangjongeren
Ik zweef met mijn camera in de aanslag langs lange, kousvormige netten waarin mosselzaad zit. We duiken bij de hangmosselcultuur van de voormalige haven van Anna Jacobapolder. Een vorm van biologische landbouw, maar dan op zee. Het ziet er een beetje vreemd uit dat fotograferen onder water van deze gordijnen. Ga in de woonkamer maar eens een sfeerfoto maken van de jaloezieën. Je huisgenoten zullen je vreemd aankijken. Door meer zonlicht en voedsel groeien deze mosselen sneller. Het lijnenspel en de kleuren geven fraaie sfeerplaten. Hang iets in de Oosterschelde en het raakt binnen korte tijd begroeid! Van zakpijp tot spons, van kokerworm tot mossel.
9 Zeepaardje op hol
Wat een vreemde zeenaald, het heeft een bijzonder vreemde krul in zijn staart. Wacht eens even!! Het is potverdikkie een zeepaard! Echt waar! Mijn buddy draait zich verschrikt om als hij mijn oerkreet hoort. Ik denk dat ze mijn schreeuw tot op de dijk van Wemeldinge gehoord hebben. Fotoʼs, fotoʼs René! Ik begin helemaal zenuwachtig aan wat knoppen te draaien. Diafragma, sluitertijd. Hoe zat het ook al weer? Geen flauw idee wat me overkomt. Lig je daar met duizenden duiken ervaring en jaren van onderwaterfotografie. Nauwelijks in staat om te bewegen. Dat allemaal door een betoverend zeepaardje. De vis komt in beweging en zweeft statig over de bodem. Wacht op mij! Alstublieft één foto? Ooooh nee! Hij zwemt over een Japanse oester en bam, de scharnierende schelp klapt dicht! Het zeepaardje zit muurvast! Even ben ik tweestrijd, eerst een foto? Nee, ik bevrijd het arme dier dat met een gekneusd ego en dito staart uit beeld verdwijnt.
10 Wat een schoonheid
ʼNieuwe zeenaaktslak ontdekt in Oosterschelde!ʼ Moet je mij hebben. Zodra ik deze titel in de krant lees zit ik al in de auto met mijn duikspullen achterin. Ik ben echt helemaal gek op zeenaaktslakken. Om je familie of vrienden te verrassen met kleurrijke onderwaterfotoʼs hoef je echt niet altijd richting de tropen. De gestippelde mosdierslak op deze foto kruipt ʼgewoonʼ in onze achtertuin de Oosterschelde. Bijvoorbeeld bij de duikstek Plompe Toren, niet ver bij Burgh-Haamstede vandaan. Een buitengewoon mooi voorbeeld van de schoonheid en levendige kleuren van zeenaaktslakken! Inmiddels is de zeventigste soort gespot voor Zeeland. TIP! De handige Zoekkaart Zeeuwse Zeenaaktslakken met een een overzicht van 36 verschillende soorten.
