Heb jij een bucketlist? Een lijst met snorkellocaties waar je oog in oog kunt liggen met manta‘s en dolfijnen? Of walvishaaien? Ik niet, tot voor kort, maar in gedachten heb ik er één gemaakt. Voor een goede vriend die helaas niet meer mag duiken. Zijn reactie? Lees verder!
Tekst: René Lipmann Foto’s: René Lipmann
Mijn telefoon licht op. Ik kijk met een half oog naar het scherm. Het is Marco. Ik ben direct nieuwsgierig. Hij is op Bali voor een vakantie. Voor het eerst zonder zijn duikuitrusting. Ik ben blij met zijn bericht. Om meerdere redenen. Ruim een jaar geleden werd hij geschept door een auto. Als fietser maakte hij geen schijn van kans. Wonder boven wonder overleefd Marco de aanrijding. De klaplong maakt wel een vroegtijds einde aan zijn sportduikcarrière. Ik lees zijn berichtje: ”Hoi René! Vandaag eindelijk gezwommen met manta’s. Wat een ongelofelijk avontuur. Na enkele minuten snorkelen, zwom er een reuzenmanta precies over ons heen! Zeker zeven breed, heel gaaf zeg. Echt onvergetelijk! Manta Point is een gouden tip.“
Als je kan zwemmen, kun je snorkelen
Ik ben zo blij voor hem! Hij is terug in het water, geweldig. Ik lees zijn bericht nog een keer en denk terug aan ons gesprek aan de bar in het clubhuis van de duikvereniging. Na een lange revalidatie traint hij voor het eerst weer mee in het zwembad. Het voelt dubbel. We hebben veel samen gedoken. Vooral in Zeeland en op de Noordzee. Hij is wat je noemt een stoere duiker. Opeens heb ik een déjà vu. Ik moet terug denken aan mijn eigen fietsongeluk(je).
Een vrijdagmiddag, op weg naar huis. Het zonnetje schijnt, ik heb veel zin in het weekend. Zaterdag doe ik mee aan een superleuk bedrijfsvoetbaltoernooi. Zondag ga voor het eerst duiken met mijn spiksplinternieuwe onderwatercamera. Met volle vaart fiets ik over een verkeersdrempel. Plotseling beland ik in een slechte film. Alles gaat in slow-motion, het lijkt een eeuwigheid te duren. Ik kijk naar rechts en zie een gezin aan tafel zitten. Aan het avondeten. De vader kijkt stomverbaasd, zijn vork zweeft voor zijn mond. Dan val ik met een smak op het asfalt. De schade? Fiets total-loss en gebroken arm. Oorzaak? Een fietstas was van de voordrager pats boem in mijn voorwiel geslingerd. Achteraf had ik nooit zo stoer rugnummer 13 moeten kiezen. Een frustrerende periode volgt. Ik wil duiken! Wat blijkt? Je mag zwemmen met het gips! René… als je kan zwemmen, kun je wel snorkelen!
Waar was je René?
Ik kies een snorkelplekje bij Achterbos in Vinkeveen. Tussen de waterlelies en gele plomp gaat een wereld voor mij open. Ik ben helemaal in mijn element en maak een serie onderwaterfoto‘s. Trots op het eerste resultaat besluit ik met een serie foto‘s mee te doen aan een fotowedstrijd.
Een ruime tijd later, op een maandagochtend, de telefoon gaat. ”Goedemorgen René! Met de organisator van Spondyle Festival, waar was je gisteren?“ vraagt hij. ”In SeaLife Scheveningen is zondag de uitslag bekend gemaakt. Je hebt gewonnen, de jury was enorm onder de indruk van je serie foto‘s uit de boerensloot.“ ”Wat?!“ reageer ik verbaasd. Met mijn eerste onderwaterfoto‘s, een gebroken arm, snorkelend? Hoe dan? Ik vertel de anekdote aan Marco. Ik raak op dreef en schudt spontaan een lijst met gave snorkeltips uit mijn mouw. Want, ik besef opeens dat een ruim aantal van mijn lievelingsfoto‘s snorkelend gemaakt zijn.
Dolfijnen bij Marsa Alam
Marco pakt er een pen en papier bij. Manta Point Bali staat genoteerd. Een andere snorkelduik waar ik met heel veel plezier aan terug denk is vanaf een dagboot in Egypte. Shaab Samadai, aka Dolphin House, is een van de beroemdste snorkelplekken in Marsa Alam. Het dankt zijn populariteit aan de groep spinnerdolfijnen die zich rond het rif hebben gevestigd en die bijna elke dag in het gebied te zien zijn. Bijna he?! Geen garantie, het is Burgers Zoo niet. Het hoefijzervormige rif, dat kalm, beschut water biedt, zorgt ervoor dat de dolfijnen kunnen uitrusten en hun kalveren kunnen voeren.
Verwar Shaab Samadai niet met Sataya Reef, ook wel Dolphin House genoemd. De twee locaties bieden vergelijkbare ‘snorkelen met dolfijnen’-ervaringen, maar liggen wel meer dan 100 km uit elkaar. Ja, het gebied is erg toeristisch, maar snorkelen met Shaab Samadai-dolfijnen is alleen toegestaan in een beperkt gebied, genaamd zone B. In het noorden (zone A) zijn alle activiteiten verboden om dolfijnen een toevluchtsoord te bieden. De ervaring is magisch! De dolfijnen dartelen speels om me heen. Door de zoeker zie ik hoe de dieren me opnemen, letterlijk oog in oog!
Abu zeekoe
Als we dan toch aan deze kant van Egypte zijn, Abu Dabbab, vlakbij Marsa Alam, is een van de meest bekende snorkelplekken in de zuidelijke Rode Zee. De baai kijkt uit op een prachtig zandstrand en herbergt uitgestrekte zeegrasvelden en gezonde koraalriffen. Snorkelaars zullen gemakkelijk groene zeeschildpadden, roggen, honderden kleurrijke rifvissen en doejongs kunnen spotten. Het was de doejong die me hier naar toe lokte.
En wat had ik een strontmazzel! Hoeveel uur lag ik al in het water? Drijvend aan de oppervlakte, het zeegras afspeurend. Ik zag voedingssporen van ontworteld zeegras en kaal zand waar een doejong zich heeft gevoed. Een dugong-trail genoemd, maar geen zeekoe. Ook zie ik een paar gouden makrelen rondzwemmen. Dit zijn kleine geel-zwarte vissen die doejongs op de voet volgen terwijl ze zeegras grazen. Ik zie dat ik wat verder van de kant ben geraakt. De bodem zal tien meter diep zijn. Ik draai me om en zwem terug richting het strand. Er drijft een wolk zand over de bodem. De boosdoener? Een doejong!
Voordat de doejong het zeegras doorslikt, schudt hij zijn hoofd om zand uit het voedsel te verwijderen. Daardoor heb ik hem betrapt! Ik had het al bijna opgegeven. Met een hoekduik laat ik me zakken en het lukt me om een foto te schieten. Daarna wacht ik geduldig. Als zoogdier kan hij grofweg zes minuten onder water blijven voordat hij naar de oppervlakte moet komen om te ademen. Het moment voor deze foto! Wat is hij mooi van lelijkheid!
Zon, zee, strand… Cornwall!
Het schiet me te binnen dat Marco graag naar Ierland, Schotland en Engeland reist. Ik vertel hem over één van de meest spontane last-minute snorkeltrips die ik ondernam op basis van slechts drie woorden: They are here! Ik wist direct genoeg. De volgende ochtend was ik voor dag en dauw onderweg naar Calais, voor de ferry naar Dover. Eindbestemming: Cornwall. Op jacht naar de reuzenhaai. Vreedzame reuzenhaaien zijn net als dolfijnen aan de relatief warme kust van Cornwall geen zeldzaamheid. Toch schijnt de boulevardpers elk jaar tijdens de komkommertijd een witte haaieninvasie te zien. De enorme vin aan het wateroppervlak zorgt altijd weer voor verontrusting. Nergens voor nodig!
Vanuit de gezellige havenstad Penzance worden verschillende tours aangeboden. De aanpak? Samen met mijn Engelse vriend gaan we bij het strand van het Minack Theatre, dichtbij Land‘s End, met een opblaas kajak het water in. Al snel zijn we omringd door dolfijnen. Echter, geen reuzenhaai te bekennen. Geen nood. Wat is nog leuker dan zwemmen met dolfijnen? Snorkelen met zeehonden! Ik krijg toestemming om in Newquay in de haven te snorkelen bij de zeehonden, wat een mazzel!
Newquay Harbour seals
Er zijn drie grijze zeehonden die regelmatig de haven van Newquay bezoeken. Soms krijgen ze gezelschap van een nieuwe zeehond. De dieren volgen de boten die terugkomen van een vistrip vaak tot aan de kade voor de gratis vis die hun kant op wordt gegooid. Het is een gek idee om hier in het water te liggen. Het zicht valt ook enigszins tegen logischerwijs. De zeehonden zijn vaak erg nieuwsgierig en uiteindelijk komen ze me begroeten. Ze snuffelen aan mijn vinnen. Ze zijn ook geobsedeerd door mijn camera! Als je geen zeehonden meer ziet is de kans groot dat ze achter je zitten. Een lokale visser vertelt me dat ik met Medallion Man en Radley heb gesnorkeld. Medallion Man brengt het seizoen hier door met bedelen bij boten. Hij staart je echt met grote ogen aan, smekend om vis!
Een haai zo lang als een stadsbus
De volgende dag wagen we een nieuwe poging. Volgens onze informatie zijn er reuzenhaaien gespot bij Sennen Cove. Vanaf het mooie zandstrand zien we nog geen vinnen. Een vis zo lang als een stadsbus zou niet te missen moeten zijn zou je denken. Liggend op een surfboard peddelen we de zee op. De haaien die hier rondzwemmen, leggen ongelofelijke afstanden af. Sommige maken een trans-Atlantische migratie richting Newfoundland dat grofweg 4000 km aan de overkant ligt van Sennen Cove. Door de algenbloei in het voorjaar trekken de dieren deze kant op. De reuzenhaaien zijn dol een specifieke soort roeipootkreeftjes die hier voorkomt. Tijdens de bloei van deze specifieke soort is het water roodgekleurd en zijn er haaien in overvloed die zich op deze voedselbron storten. Roeipootkreeftjes kunnen weliswaar overal langs de kust voorkomen, maar wat blijkt; gebieden waar de grotere roeipootkreeftjes zich bevinden, daar zwemmen de meeste haaien rond. Maar da‘s logisch, want de haaien krijgen meer waar voor hun geld: ze krijgen meer energie voor dezelfde hoeveelheid energie die ze gebruiken om zich te voeden.
Inmiddels staat de zon hoog aan de hemel. Nauwelijks waarneembaar zwemt er een stip aan de horizon. In grote cirkels en met rustige bewegingen van zijn grote vin nadert een haai. Ik kijk gespannen toe.
Hij zwemt met de stroom mee en gebruikt zijn staart nauwelijks. Het ziet er super efficiënt uit. Ik glij van de surfplank af en probeer mijn ademhaling onder controle te krijgen. Ik voel mijn hart sneller kloppen. Als je op de juiste plek kunt komen, zwemmen ze je keer op keer voorbij. Lig ik op de juiste plek? Ja! Kijk nou! Die bek van ruim een meter, wijd open. Oooh, wat zien ze er gestoord uit als ze eten. Zo groot en dichtbij zijn ze best intimiderend. Het spotten van reuzenhaaien in Cornwall is een unieke en bijzondere ervaring en je voelt je nederig en bevoorrecht om getuige te zijn van deze prachtige reuzen!
René’s bucketlist
Inmiddels heeft Marco mijn bucketlist aardig afgewerkt. Absoluut hoogtepunt? Snorkelen met orka’s bij Skjervøy in Noorwegen! Wat stond er nog meer op het lijstje? Natuurlijk ook walvishaaien. Deze zijn het hele jaar door te zien in zowel de Malediven als in Mexico. Mijn lichte voorkeur heeft de laatste bestemming, want dit is perfect te combineren met de zeeleeuwenkolonie van Los Isolates op 1,5 uur varen van La Paz.
Een dikke aanrader zijn ook de Azoren. Deze wateren zijn erg voedselrijk, het is dan ook flink druk onder water. Je vindt er meerdere dolfijnsoorten, blauwe haaien, mako haaien, bultrugwalvissen en mobulas bij Princess Alice Bank. Overigens raad ik momenteel Cornwall af voor reuzenhaaien. Het aantal waarnemingen is de laatste jaren dramatisch gedaald. Marco zijn volgende snorkel trip? Richting Oban en de Hebriden in Schotland, de nieuwe hotspot voor reuzenhaaien!
