Freediven is in principe een rustgevende, bijna meditatieve sport. Toch is dat niet het gevoel dat ik heb als ik de intens blauwe diepte van cenote Angelita in kijk. Enthousiast, adrenaline, beetje gezonde spanning, ja. Maar rustig? Nee. Meditatief? Nog minder.
Tekst: Saskia Fransen Foto’s: Pepe Salcedo – Blackfin
Ik ben in Mexico voor wat cenote freediving, samen met mijn man en drie vrienden. Maar als je denkt dat die naast me staan en dezelfde diepte inkijken; nee. Zij zijn grotduikers en zitten ergens diep in een andere cenote, met kilo’s aan duikmateriaal op hun rug. Ik heb me aangemeld bij Blackfin freediving voor een aantal dagen heerlijk freediven en hopelijk het behalen van mijn SSI Advanced Freediver brevet.
In Nederland train ik wekelijks in het zwembad, maar dieptetraining is in Nederland toch wat moeilijker. Tenzij je van koud, groen en troebel water houdt. Resultaat is wel dat mijn klaartechniek duidelijk te wensen overlaat en ik vanaf achttien meter eigenlijk geen idee heb wat ik nou eigenlijk aan het doen ben. Maar waar beter om hieraan te werken dan de mooie en magische cenotes van Mexico?
Bevrijdende plopje
Mijn eerste duikdag is dus in cenote Angelita, één van de meest bekende cenotes van Mexico. Angelita ligt ongeveer zeventien km zuidelijk van Tulum en is heel goed bereikbaar met de auto. Voor vandaag hoop ik vooral een beetje het juiste, relaxte gevoel te pakken te krijgen tijdens het duiken. En hopelijk kunnen ze mij leren hoe ik nou daadwerkelijk echt moet klaren. Na een paar warming-up duikjes besluit ik af te zakken naar een meter of achttien.
Dit gaat redelijk goed, maar als ik de duik erna die paar meter extra wil pakken, laten mijn trommelvliezen duidelijk merken dat ze het er niet mee eens zijn. Ik stijg wat op en probeer van alles om mijn trommelvliezen tegemoet te komen en het bevrijdende plopje te horen dat aangeeft dat alles weer oké is. Ik ben blij dat niemand dit ziet, want door alles wat ik probeer om te klaren houden mijn gezichtsuitdrukkingen waarschijnlijk het midden tussen gezichtsyoga en een epileptische aanval.
Fraai zal het in ieder geval niet zijn. Functioneel trouwens ook niet, dus na een tijdje geef ik het op en ga ik enigszins teleurgesteld weer naar boven. Er is duidelijk ruimte voor verbetering.
Sulfur cloud
De volgende duiken krijg ik advies van instructeur Pedro, die het met een paar hele simpele tips voor elkaar krijgt dat ik zonder klaarproblemen een paar meter extra kan pakken. En wat voor meters. Deze meters brengen me in het zicht van de sulfur cloud waar Angelita zo bekend om staat. Deze wolk ligt op dertig meter en het is een bijna buitenaards gezicht. Een paar boomstronken en takken steken uit een witte, spookachtige laag. Deze cloud, het heldere blauwe water en het licht op deze diepte zijn werkelijk spectaculair en hadden me zeker de adem benomen als ik deze niet al aan het inhouden was.
De eerste duikdag sluit ik dan ook af met een paar hele fijne duiken in een geweldige omgeving. De omgeving en cenote Angelita zijn fantastisch en als dit een voorbode is van de rest van de vakantie, gaat dit een te gekke trip worden.
’s Avonds komen we met zijn vijven weer samen en wisselen verhalen uit onder het genot van heerlijk Mexicaans eten en dito biertjes. Ik ben de enige freediver in de groep. Mijn man en onze drie vrienden zijn allemaal aan het grotduiken, maar ook zij doen niet iedere dag met zijn allen dezelfde grotten. Alhoewel we dus allemaal iedere dag in het water liggen, zijn we zeker niet de hele dag in elkaars gezelschap. Dat wordt uiteraard in de avond ruimschoots goed gemaakt.
Cenote Casa
De volgende dag staat cenote Casa op de planning. Ik ben met freedive spullen en al op de fiets gestapt en fiets naar de Starbucks in de buurt van ons verblijf. Daar word ik opgehaald met de auto waarna we door zullen rijden naar cenote Casa. Aangezien ik toch even moet wachten besluit ik wat te bestellen en loop naar binnen met al mijn spullen. Als ik na mijn bestelling weer naar buiten loop bedenk ik me dat de Starbucks in Tulum waarschijnlijk de enige plek is waar mensen níet raar opkijken als je met een paar vinnen van één meter lang een Chai Latte besteld.
Als de auto met Pepe (eigenaar en instructeur van Blackfin) en twee andere freedivers arriveert laden we mijn spullen in en vertrekken we naar cenote Casa. Het is een vrij korte rit, want Casa ligt maar tien kilometer noordelijk van Tulum. Cenote Casa is een heel ander soort cenote. Het is niet zozeer een rond, ingevallen gat, maar meer een ondiep stuk dat over een grote lengte is ingevallen. Het is daardoor meer een soort mangrove.
Het is ontzettend mooi, want het water is absoluut turquoise en de omringende jungle is absoluut groen. Al met al is het echt een ontzettend idyllisch plaatje. Dat vinden meer mensen, want cenote Casa is zonder meer toeristisch. Dat mag overigens de pret niet drukken want als je verder de cenote ingaat, dan zijn er buiten onze groep eigenlijk bijna geen mensen meer. En je kan een stuk verder, want met zijn bijna 250 meter lengte is het ook gelijk één van de grootste cenotes in deze regio.
Panchito
De vijftig meter lange tunnel die de cenote verbindt met de oceaan zorgt voor ontzettend veel wildlife op deze locatie. Er zijn veel soorten vissen, krabben en vogels. En krokodillen. Eén van die krokodillen zit er al zo lang dat hij een naam heeft; Panchito. We zijn zwemmend op weg naar het einde van de cenote als we langs een rotsachtig stuk oever komen. Daar ligt hij dan. Anderhalve meter naast me. Bek open, heerlijk te zonnen. Ze hadden er niet bij gezegd dat Panchito bijna twee meter lang is.
Sowieso heb ik nog nooit een krokodil van zo dichtbij gezien. Laat staan terwijl ík in het water lig. Het schijnt echter al jaren goed te gaan, dus ik besluit maar te genieten van het plaatje. Zolang hij geen aanstalten maakt om te gaan bewegen is het eigenlijk ook wel leuk. In cenote Casa kunnen we vanwege de beperkte diepte (maximaal zeven meter) geen diepteoefening doen, maar wel de dynamische oefeningen.
Voor het Advanced Freediver brevet is dat vijftig meter. Aangezien we wekelijks in het zwembad trainen is dat gelukkig geen uitdaging en ik besluit dan ook voor het snelheidsrecord te gaan. In ieder geval alvast één van de vereisten van de Advanced Freediver afgevinkt. Verder oefenen we nog wat technieken en wat hoekduiken, maar voornamelijk genieten we van de enorm mooie omgeving. Totaal anders dan cenote Angelita.
Grote rotsblokken in helder water, kleine ondiepe grotten en de mogelijkheid om zelfs onder de mangrove door te zwemmen. Ik doe een kleine dive-through die begint in een grotachtige stuk vanuit de centrale cenote en uitkomt in een klein gat midden tussen de mangroves. Op het moment dat ik mijn hoofd tussen de takken omhoog steek laat ik iets groots schrikken en zie een schim snel het water tussen de takken in verdwijnen. Het leek verdacht veel op nog een krokodil. Uiteindelijk sluiten we de duiken af met een drankje in het restaurant aan zee. Daarna worden we teruggebracht naar de Starbucks en vervolgens fiets ik op mijn rammelende, gehuurde fiets terug naar huis. ’s Avonds gaan we Tulum in en relaxen we in één van de vele restaurantjes aan de zee.
Cenote Maravilla
Tot nu toe waren de cenotes allemaal goed bereikbaar vanuit Tulum. Cenote Maravilla is echter anderhalf uur rijden. Het ligt aan de zogenaamde Ruta de los Cenotes (Weg van de cenotes), een weg van ongeveer zevenendertig km in de omgeving van Puerto Morelos. Ruta de los Cenotes is bezaaid met de wat meer toeristische cenotes, maar Maravilla is daar zeker niet één van. Het staat zelfs niet eens op de kaart van de Ruta de los cenotes. De cenote bevindt zich op privéterrein en is eigenlijk pas recent bekend aan het worden bij het duikende publiek. Met een diepte tussen de zestig en zeventig meter is het zowel voor freedivers als voor scubaduikers heel geschikt. Niet-duikers zul je er dan ook eigenlijk niet vinden.
Bij aankomst zie ik eigenlijk alleen maar groene jungle. Dat is geen verassing, aangezien we het laatste halfuur sowieso alleen maar via een hobbelige zandweg dwars door het groen gereden zijn. Tussen de bomen staan wat houten gebouwtjes verstopt die een soort toiletvoorzieningen blijken te zijn, maar verder is er niet veel. Je hebt echt het gevoel midden in de ongerepte jungle te zitten. De cenote zelf is bijna niet zichtbaar. Hij ligt vrij diep en de opening aan de bovenkant is klein. Ik krijg er in ieder geval zeker niet het wow-gevoel van. Een vrij steile trap daalt af naar het water waar een klein metalen rooster de instap vormt. Ik ben benieuwd…
Helemaal zen
We zijn vandaag in totaal met negen freedivers. Ook is er, naast Pepe, een extra instructeur aangehaakt, Louisa. Zij is zeker een gevestigde naam binnen de freedive wereld en is onder andere één van de safety freedivers van Vertical Blue, de grootste freedive competitie ter wereld. Heel gaaf om les te krijgen van iemand met zoveel ervaring. We maken ons klaar en gaan het water in. Eenmaal in het water zie je een boel kleine, bijna zwarte catfish zwemmen.
Ze zijn totaal niet bang en zwemmen rustig overal doorheen. Het is een mooi gezicht, want ze steken scherp af tegen het intens donkerblauwe water van Maravilla. We doen een paar warm-up duikjes en ik krijg wat tips voor een efficiëntere en meer relaxte warm-up. Hierna is mijn buddy aan de beurt en hij gaat zo relaxed naar beneden dat ik er zelf helemaal zen van wordt. Bij mijn volgende duiken ga ik steeds wat dieper en dan pas laat Maravilla zich écht zien. Wat van boven slechts een rond gat in de grond lijkt, is van onderaf gezien niet te beschrijven.
Waande ik me bij cenote Angelita al in een buitenaardse omgeving, Maravilla doet daar nog een schepje bovenop. Niet alleen heeft ook Maravilla een sulfur cloud op dertig meter, de cenote heeft ook nog eens de vorm van een bel. Het gat in de grond blijkt slechts de smalle opening te zijn aan de bovenkant van deze bel. Het gevolg van de belvorm is dat het licht als een rechte straal in het midden naar binnen valt in de anders donkere cenote. Ik krijg een beetje het ‘beam me up Scotty’ gevoel (excuses aan alle lezers onder de veertig voor deze verwijzing). Het geeft in ieder geval een geweldig mooie lichtshow. En hoewel ik aan het begin niet bepaald onder de indruk was van de cenote, kan ik niet anders dan mijn mening bijstellen. Wat een geweldige plek. Aan het einde van de duikdag heb ik heerlijke duiken gemaakt en genoten van het gezelschap van mijn mededuikers en instructeurs.
Statische oefening
Ik zou bijna vergeten dat ik ook nog aan een aantal vereisten van mijn SSI Advanced Freediver brevet moet voldoen. Als ik mijzelf het metalen platform op wil hijsen wijst Louisa mij erop dat ik mijn statische oefening nog moet doen. Dit is niet optioneel, dus ik ga met frisse tegenzin twee en een halve minuut met mijn gezicht naar beneden in het water liggen. Het zal zijn omdat ik zo relaxed ben, maar de tijd is om voor ik er erg in heb en hiermee wordt weer een geweldige duikdag beëindigd.
’s Avonds zijn we weer met zijn allen samen en hoor ik in welke cenotes de anderen allemaal geweest zijn. De foto’s die ze gemaakt hebben liegen er niet om, wát een mooie plaatjes. Ik vermaak me goed met freediven, maar begin ook wel nieuwsgierig te worden naar hun belevenissen. Als freediver ga je nooit echt de grotten in, dus er is nog een hele wereld die met freediven onzichtbaar blijft.
Meditatieve staat
De laatste cursusdag van de Advanced Freediver gaan we weer naar Angelita. Ik moet de diepte- oefening en de reddingsoefening nog doen. De te halen diepte is vierentwintig meter en de reddingsoefening is vanaf vijftien meter. Door al het oefenen met klaren de afgelopen dagen gaat de diepte feilloos. Het touw waarlangs ik afdaal is afgestopt op vijfentwintig meter en aangezien ik op deze diepte niet meer zichtbaar ben voor mijn buddy boven mij, zit ik aan het touw vast met een lijn (lanyard).
Dat betekent helaas ook dat ik niet verder kan afzakken naar de sulfur cloud, ondanks dat mijn oren hier geen bezwaar tegen hebben. Wat gaat het klaren goed! Ik blijf even aan het einde van het touw hangen om de cloud nog eens goed in me op te nemen en te genieten van de omgeving. De haast meditatieve staat die aan het begin van de vakantie nog zo ongrijpbaar leek, lijk ik dan nu toch te hebben gevonden. Eenmaal weer boven zijn al mijn oefeningen succesvol afgerond en heb ik mijn SSI Advanced Freediver behaald.
Cenote Dos Ojos
Na alle verhalen en foto’s van de anderen wilde ik ook ervaren wat grotduiken is. Ik heb mij gisteren ingeschreven voor een cavern-duik bij Cenote Dos Ojos (twee ogen). Een cavern-duik is zoveel als een grotduik voor dummy’s. Dit was me dus op het lijf geschreven, want als ik me in scubagear hijs, verander ik in een soort zeehondenpup op land. Hulpeloos en onhandig. Gelukkig zijn mijn mede duikgenoten niet veel meer ervaren, dus dat schept al snel een band.
Mijn Britse duikbuddy vertrouwt me toe dat hij het doodeng vindt. En ik snap hem volledig. Als we uiteindelijk grotendeels ongehavend in het water liggen, wisselen we nog wat nerveuze lachjes uit en dalen we af de grot in. Dit is het moment waarop ik me afvraag of ik dit een goed idee vind. Meerdere keren. Gelukkig is de eerste grot licht en valt er veel te zien. Hoewel ik het spannend vind valt het me heel erg mee. Het is ook gewoon ontzettend mooi om te zien allemaal. Hoewel er geen leven is in de grot, zijn de rotsformaties wel ontzettend mooi en voelt het alsof je je bijna in een prehistorische omgeving bevindt.
Na een kleine vijfenveertig minuten zijn we weer aangekomen bij de ingang. Mijn Britse buddy ziet er net zo opgelucht uit als ik me voel. Dit was best leuk! Tijd voor lunch. Na de lunch gaan we terug voor een duik in het andere oog van Dos Ojos. Gesterkt door mijn succesvolle eerste duik ga ik vol vertrouwen deze tweede duik in. Mijn Britse buddy heeft ook beduidend meer praatjes dan bij de eerste duik.
We dalen weer af en pakken de route naar het andere oog. Waar de eerste duik nog relatief licht was en je ook wat kon zien zonder lamp, is dat bij deze duik toch een ander verhaal. Het is donker, heel donker. Ik heb mijn duiklamp ook echt nodig om wat te kunnen zien en de uitgang is ook niet meer zichtbaar. Had ik al gezegd dat het donker was? En ik ga niet goed op donker. Dat wist ik niet, maar dat leer ik nu. Mijn Britse buddy zwemt achter me en oogt nog redelijk relaxed, alhoewel ik hem zijn duiklamp wel erg stevig vast vindt houden. Ondertussen probeert de gids met wat gekke capriolen de ontspanning weer terug te krijgen.
Zonder succes overigens, maar punten voor de moeite. Als we even boven komen in een op zijn minst net zo donker gedeelte, leren we dat hier vroeger veel vleermuizen hebben gezeten. Tenminste dat geloof ik, want echt luisteren doe ik niet. Ik breng een soort “oh, that’s really nice” uit, maar ik geloof dat ik bij de tandarts meer enthousiasme uitstraal. We gaan weer onder en ik zie op mijn duikcomputer dat we waarschijnlijk al over de helft van de duik zijn. Mooi. Deze duik kan me niet snel genoeg voorbij zijn. Gek genoeg heb ik mijn Britse buddy ook niet meer gehoord in wat ik maar even de vleermuiskoepel noem. De rest van de duik focus ik me op wat ik in de straal van mijn duiklamp zie en oké, het zijn mooie plaatjes, ook in het donker. Desondanks is het mooiste moment van deze duik het moment dat ik mijn duikmateriaal weer af kan doen.
Heldhaftige activiteit
Er zijn foto’s gemaakt bij aanvang van de eerste duik die we natuurlijk tegen toeristen-tarief kunnen kopen. En als extra krijgen we er dan nog wat random foto’s van andere cenotes bij. Mijn Britse buddy en ik gaan overstag en kopen de foto’s. Helemaal omdat we beiden niet van plan zijn dit nog eens te herhalen. Nu hebben we in ieder geval nog bewijs van onze heldhaftige activiteit.
De rest van de middag plof ik in een hangmat met een cocktail. Dit is overigens ook de laatste duikdag van deze vakantie, dus ’s avonds trekken we wat meer flesjes open dan normaal en vertel ik in geuren en kleuren over mijn absoluut memorabele ervaring. De dag erna gaan we nog wat dingen bekijken op land, maar de duikspullen worden stilaan afgedroogd en ingepakt. Dan is de vakantie echt voorbij en gaan we met zijn allen terug naar Nederland.
Wat een trip, geweldig. Weer zoveel nieuwe ervaringen opgedaan en genoten van de mensen om mij heen. En hoewel ik het scubaduiken in de grot een interessante ervaring vond, geloof ik dat ik me toch liever bij het freediven hou. Al is het maar omdat mijn simpele freedivepak na deze vakantie bij lange na niet zo stinkt als de duikpakken van de rest…
Informatie SSI Advanced Freediver
Freediven is net als scubaduiken een buddysport. Om deze sport goed en veilig te kunnen beoefenen is het aanbevolen om een brevet te halen. Er zijn verschillende aanbieders van freedivecursussen en het worden er ook steeds meer. De grootste en meest bekende zijn onder andere SSI en AIDA. Het systeem van brevetteringen verschilt inhoudelijk iets, maar komt in grote lijnen op hetzelfde neer. Net als met scubaduiken zijn er verschillende brevetten, afhankelijk van het niveau waarop je duikt.
Voor bijna alle brevetteringen zijn er een aantal verplichte onderdelen:
– een statische oefening, waarbij je gedurende een minimale tijd liggend in het water de adem in moet houden,
– een dynamische oefening waarbij je zwemmend onder water een bepaalde afstand af moet leggen,
– een diepte oefening, waarbij je een bepaalde diepte moet halen.
Daarnaast zijn er nog anderen onderdelen zoals het redden van iemand vanaf een bepaalde diepte, omgaan met het verlies of vollopen van een duikmasker en verschillende klaartechnieken. Afhankelijk van welk brevet je gehaald hebt, heb je een maximale diepte waar je, om veilig te blijven duiken, niet overheen moet gaan. Voor de SSI Advanced Freediver ligt die maximale grens op 30 meter.
