Open water zwemmen: vijf tips

Open water zwemmen: vijf tips

Je hebt mensen die kunnen zwemmen en je hebt zwemmers. De zwemmers die het beoefenen als sport. Dan is er ook nog een groeiende groep die doet aan ZWEMMEN IN OPEN WATER. Wil jij ook het buitenwater in? Melissa Buijens van zwemblog.com geeft je praktische tips om te starten.

Nederland is een zwemland. We hebben bijna allemaal een zwemdiploma. We beheersen schoolslag en weten ons goed te redden in een zwembad, op vakantie en misschien wel een klein stukje in (rustig) open water. Nederlanders kunnen zwemmen. Jarenlang behoorde ik tot deze groep. Ik kon zwemmen.

En dan heb je de zwemmers. De zwemmers die het beoefenen als sport. Soepel bewegen ze door het water. Relaxt, alsof het geen energie kost. Gestroomlijnd. Rustig. Mooie lange slagen, gecontroleerd, of juist de sprinter die in een paar krachtige effectieve slagen de overkant in slechts enkele seconde haalt. Ze hebben eigenlijk weinig overeenkomsten met de mensen ‘die kunnen zwemmen’. Behalve dat ze misschien op hetzelfde moment het water delen. Maar wat maakt het uit? We kunnen toch allemaal zwemmen op onze eigen manier? Pas werd ik gevraagd voor een tv-programma. Waarom toch zoveel ‘zwemmers’ in de problemen komen in open water?

Afstand inschatten

Afstand inschatten is lastig. Dat is al lastig voor veel mensen als ze gewoon op straat staan en je vraagt hoe ver een bepaald punt is. Maar stel diezelfde vraag eens als je op de grond gaat liggen. Ineens wordt het moeilijker. Je hebt de behoefte om omhoog te komen. Dan zien we het beter. Het helpt onze oriëntatie. We zijn niet gewend om liggend afstand in te schatten. Je oriëntatie wordt verward. Het is vergelijkbaar met wanneer je zwemt. Je ligt zo laag in het water dat een punt op afstand inschatten ineens een stuk lastiger is. Over de golfslag en stroming nog maar niet te spreken. Een banenzwemmer in een zwembad zwemt nooit meer dan 25 of 50 meter totdat je de kant raakt. Al keer je direct, je hebt toch even dat veilige gevoel van de kant aanraken. Je staat er misschien niet eens bij stil in een zwembad. De veiligheid van het vaste land is altijd nabij. In open water mis je de kant, dan ineens komt alles volledig aan op je zwemvaardigheid en je kalmte. Het Nederlandse donkere water onder je. Een vis die je misschien treft. Je hand die een waterplant ineens raakt. Onverwachtse momenten. De stilte. De elementen. Het water dat je niet kent, waar je niet doorheen kan kijken. Er zijn zelfs zeer getrainde wedstrijdzwemmers die zich liever niet wagen aan open water.

Te oncomfortabel.

Snelheid

De snelheden van een gemiddelde banenzwemmer of een fanatieke sportzwemmer zijn zeer divers. Ook tussen sportzwemmers onderling zie je grote verschillen. Iets dat bepaald wordt door techniek. Het is geen krachtsport. Sterker nog, een vrouw heeft een licht voordeel omdat deze van nature wat hoger in het water ligt (is dat vet toch nog ergens goed voor).

De souplesse en snelheid wordt bepaald door techniek. Een techniek die je niet leert bij je A of B-diploma. Een techniek die veel oefening vergt. Een techniek die in open water, zeker op de lange afstanden, alles bepalend kan zijn. 500 meter zwemmen lijkt om die reden een makkie. Heel Nederland zag Maarten van der Weijden al zwemmend de volledige Elfstedentocht zwemmen. Wat is nou 500 meter? Lopend draai je daar je hand niet voor om. Maar in het water kan een 500m voor een beginnend zwemmer al snel een kwartier duren. 15 minuten over 500 meter. Wandelend zou je daar nog niet eens de helft van de tijd over doen. Je zou niet eens moe zijn.

Voor mijn eerste 500 meter aan één stuk borstcrawl zwemmen heb ik maanden getraind. Over de vermoeidheid nog maar niet te spreken. Kapot was ik de eerste keer. Laat staan als je ongeoefend in zee bent. Je denkt dat het maar een klein stukje is. De stroming is tegen en je conditie is niet optimaal. Het gebrek aan techniek vreet energie. Misschien is de watertemperatuur ook nog wel laag en ben je daar ook onvoldoende op getraind of gekleed. Het toeslaan van de paniek is dan nog maar een kleine stap. En we weten allemaal: in paniek wordt niemand beter.

Wat dan wel?

Zie je er tegenop om te gaan zwemmen in open water? Dat snap ik. Veel mensen (inclusief ik) zien op tegen het open water. Wat praktische tips kunnen je dan ook enorm helpen voor een goede eerste ervaring.

Alleen zwemmen verdient sowieso niet de aanbeveling, maar als je de eerste keer in open water gaat zwemmen is het absoluut aan te raden om iemand mee te nemen. Misschien ken je wel iemand die aan het water woont en een bootje of kano heeft. Deze persoon kan dan met je meevaren. Of anders kan iemand je vanaf de kant ook prima in de gaten houden. Of misschien ken je wel een zwemmer met meer open water ervaring. Je kunt dan ook samen gaan zwemmen. Een andere optie is om aan te sluiten bij een open water training.

Een goede voorbereiding is het halve werk. Ga voordat je start met open water zwemmen eerst eens wat vaker in het zwembad zwemmen. In het zwembad kan je vaak net wat relaxter oefenen op je zwemtechniek en uithoudingsvermogen. Hoe beter je bent voorbereid, hoe makkelijker je ook ontspannen kan zwemmen in open water.

In het zwembad heb je er niets mee te maken, maar in open water is (mits je borstcrawl zwemt) kijken en richting houden super belangrijk. Oefen dit van tevoren in het zwembad, zodat je de techniek onder de knie hebt als je voor het eerst in open water gaat zwemmen. Dit geeft je vertrouwen dat je richting kan houden in het open water.

Sommige combineren het kijken met ademhalen. Zelf doe ik dat niet. Ik til zelf mijn hoofd licht recht voor me op tussen twee slagen door. Niet ver genoeg om ook adem te halen. Alleen mijn ogen komen uit het water. Dit heeft als voordeel dat je je hoofd minder ver uit het water hoeft te halen als wanneer je kijken en ademhalen combineert. Hoe verder je hoofd uit het water, hoe meer je benen zakken. Je hoeft niet continu te kijken. De algemene richtlijn is rond de 10 slagen een keer kijken. Maar doe vooral wat voor jezelf prettig is.

Zwem je schoolslag, dan is dit minder relevant omdat je of je hoofd continu boven water houdt, of iedere slag makkelijk(er) naar voren kan kijken.

Ademen is bij het zwemmen sowieso een belangrijk onderdeel. In het openwater met borstcrawl geldt dit net zo goed. Oefen het ademhalen vooraf goed in het zwembad. Ga voor een makkelijk vol te houden ritme. Bilateraal (dus zowel links als rechts) ademen heeft normaal gesproken de voorkeur. Maar veel zwemmers hebben een voorkeurskant. Als ook jij aan een kant makkelijker ademhaal, kan je dat het beste in het begin in het open water ook vasthouden. Het gaat er in het begin vooral om dat je comfortabel bent in het water.

Bewaar vooral ook je rust. Als je net in het water springt kan het koude water je nogal overvallen. Een vast en rustig ademritme helpt je dan om in je normale slagfrequentie te zwemmen.

Er worden door heel Nederland regelmatig lessen gegeven in open water zwemmen. Er zijn speciale cursussen. Maar er zijn ook dagen waarop je gewoon kan aansluiten (vaak wel even vooraf aanmelden). Je gaat zo en met een groep op pad en je krijgt nog wat uitleg vooraf. Hierdoor is het een stuk minder spannend dan wanneer je alleen gaat. De meeste triathlonverenigingen geven in het zomerseizoen met regelmaat open water trainingen. Ook sommige zwemverenigingen organiseren dit in de zomermaanden. Of train alvast open water techniek in het zwembad. Dat open water zwemmen is best leuk! Heel even voel je je toch een beetje Maarten van der Weijden in zijn zwemelfstedentocht. Ondertussen ben ik een vrij ervaren in het open water zwemmen. Ben jij nu startend? En wil je graag goed voorbereid je debuut maken? Lees dan vooral ook mijn ebook ‘open water zwemmen, een praktisch handboek‘. Daarin neem ik je mee in alles rondom open water zwemmen. Van de basis, veiligheid en uitrusting tot aan zwemtechniek en wedstrijden.

Informatie praktisch handboek

Meer dan ooit starten mensen met open water zwemmen. Niets zo lekker als in de vrije natuur zwemmen. Toch is open water zwemmen heel anders dan zwemmen in een zwembad. In open water mis je de kant. Heb je te maken met weersomstandigheden en moet je navigeren. Dan ineens komt alles volledig op je zwemvaardigheid aan.

E-book

Om die reden heeft Melissa Buijens het e-book: Open water zwemmen geschreven. 65 pagina‘s over praktische tips voor veiligheid, trainen in open water, benodigde materialen en veel gestelde vragen (en antwoorden). Je kunt het e-book downloaden voor € 7.95 via zwemblog.com.

Oefenen op je zwemtechniek

Een goede voorbereiding is het halve werk. Ga voordat je start met open water zwemmen eerst eens wat vaker in het zwembad zwemmen. In het zwembad kun je vaak net wat relaxter oefenen op je zwemtechniek en uithoudingsvermogen. Hoe beter je bent voorbereid, hoe makkelijker je ook ontspannen kunt zwemmen in open water.

Temperatuur

Vanaf welke temperatuur mag je zwemmen in open water? Het antwoord is mede afhankelijk van de uitrusting. Met een wetsuit wordt 13 graden als minimumtemperatuur aangehouden. Wil je zonder wetsuit gaan zwemmen, dan geldt een ondergrens van 20 graden. De watertemperatuur is te vinden op de website van Rijkswaterstaat. Maar er zijn ook genoeg zwemmers die de hele winter doorzwemmen. Let wel, dit is enkel voor getrainde zwemmers. Bouw dit rustig op.

Veiligheid

Alleen zwemmen verdient niet de aanbeveling. Maar ga je toch alleen of met een klein groepje zorg dat op zijn minst dat je opvalt. Een zwemboei is absoluut aan te raden als je gaat zwemmen in open water. Zelf zou ik adviseren om minimaal een zwemboei te kopen die ook drijfvermogen heeft om zelf op te hangen. Een felgekleurde cap of badmuts helpt om beter op te vallen in open water. Hierdoor kunnen andere watersporters je beter zien.

Share the Post: