Na de vele solo-duiken realiseerde Hans van Gemeren dat zijn back-up minder onafhankelijk was dan hij dacht. We denken graag dat onze uitrusting klopt. Hans ook. Tot hij na meer dan 250 solo-duiken realiseerde dat zijn back-up misschien toch minder onafhankelijk was dan gedacht.
Tekst en foto’s: Hans van Gemeren en Pauline De Blocq van Scheltinga.
Onlangs rondde ik de PADI “Self Reliant Diver” Specialty af. Niet omdat ik per se anders wilde duiken, maar omdat ik bewuster wilde duiken. Zeker als onderwaterfotograaf, waarbij je vaak nét iets meer op jezelf bent aangewezen.
Tijdens de training stonden duikplanning, navigatie en noodprocedures centraal. Maar nog vóór ik begon, stelde ik mezelf één simpele vraag: hoe goed is mijn back-up eigenlijk geregeld?
Veel duikers vertrouwen op een dubbele kraan en twee ademautomaten. Dat klinkt veilig, en eerlijk gezegd dacht ik dat zelf ook lange tijd. Tot ik mijn eigen set-up echt kritisch onder de loep nam. Want hoe je het ook opbouwt: het blijft één cilinder. Twee ademautomaten geven spreiding, maar geen echte onafhankelijkheid. Het voelt als een back-up, maar in werkelijkheid blijft het één systeem.
Onderwaterfotograaf
Als onderwaterfotograaf herken je het waarschijnlijk meteen. Je hangt stil voor dat ene perfecte shot, volledig gefocust op compositie, licht en timing. Minutenlang op één plek, terwijl de wereld om je heen even verdwijnt. Inclusief je buddy. En laten we eerlijk zijn: dat ene visportret of die macroshot van een naaktslak krijgt op zo’n moment vaak nét iets meer aandacht dan wat er een paar meter verder gebeurt. Herkenbaar?
Jarenlang dook ik met een 15 liter fles, dubbele kraan en twee ademautomaten. Degelijk en betrouwbaar, daar was ik van overtuigd. Tot ik mijn luchtverbruik eens echt ging doorrekenen.
Tijdens fotografie ligt mijn oppervlakte ademluchtverbruik (SAC) rond de 9 liter per minuut. Rustig en efficiënt. Maar zodra ik actief zwem zonder camera, loopt dat al snel op naar zo’n 40 liter per minuut. En in een stresssituatie? Dan stijgt dat nog verder.
Op 10 meter diepte zit je rond de 2 bar omgevingsdruk. Met een stress-SAC van ongeveer 70 liter per minuut verbruik je dan al snel 140 liter per minuut. Tel daar een gecontroleerde opstijging, reactietijd en een veiligheidsstop bij op, en je komt in een paar minuten uit op zo’n 600 tot 700 liter ademlucht.
Dan worden cijfers ineens realiteit. Dat was voor mij het moment om mijn set-up te heroverwegen. Niet omdat het moest, maar omdat ik beter wilde begrijpen waar mijn echte back-up zit.
Oplossing
Mijn keuze viel uiteindelijk op een onafhankelijke back-up: een 4 liter ponyfles, gevuld tot 200 bar. Goed voor ongeveer 800 liter ademlucht. Geen uitbreiding van hetzelfde systeem, maar een volledig losstaande oplossing. Een eigen luchtbron. Een eigen uitweg. En precies dát maakt het verschil.
Mijn manier van duiken is daardoor niet drastisch veranderd, maar wel bewuster geworden. Ik plan mijn duiken niet langer op hoe het meestal gaat, maar op hoe het kan gaan als alles tegenzit.
Of zoals ik het voor mezelf samenvat: plan je duik niet op je beste momenten… maar op je slechtste minuten. Voor mezelf hanteer ik daarbij eenvoudige grenzen. Bij rustig verbruik voelt diepte tot ongeveer 25 meter comfortabel. Met gemiddeld stressverbruik verschuift dat richting 20 meter. En bij hogere stress houd ik 15 meter als bovengrens aan. Niet omdat het moet, maar omdat het mij helpt realistisch te blijven.
Na zoveel solo-duiken als onderwaterfotograaf weet ik hoe belangrijk het is om niet alleen comfortabel, maar ook kritisch te blijven. Ervaring is waardevol, maar kan je ook in een routine brengen. En juist onder water kan die routine ervoor zorgen dat je minder scherp wordt.
Self Reliant Diver training
De Self Reliant Diver training was voor mij dan ook geen beginpunt, maar een bevestiging. Even een spiegel. Klopt wat ik doe nog met wat ik denk?
Voor niet-duikers klinkt solo duiken misschien risicovol. Maar mits goed getraind en doordacht, is het een bewuste en gecontroleerde manier van duiken. Juist omdat je meer op jezelf bent aangewezen, wordt voorbereiding nóg belangrijker.
Uiteindelijk draait het niet om hoeveel ervaring je hebt of hoe vertrouwd je set-up voelt. Het draait om de vraag of je voorbereid bent als alles ineens anders loopt dan gepland. Onder water krijg je geen tweede kans om het alsnog goed te regelen. Daarom blijf ik mezelf die ene vraag stellen, elke duik opnieuw: als dit het moment is waarop alles tegenzit… red ik het dan nog steeds? Want hoe mooi de foto ook is, niets is belangrijker dan veilig weer boven komen.
Ikzelf ben een gepassioneerde (solo)duiker en onderwaterfotograaf. Mijn focus ligt op veiligheid, bewust duiken en het vooral ook het vastleggen van de onderwaterwereld met oog voor detail.
